Opkomende risico's

Antimicrobiële resistentie is het vermogen van een micro-organisme (bacterie, virus, schimmel, parasiet) om zich te vermenigvuldigen of te overleven, zelfs na het bestrijden met antibiotica. De WGO verklaarde antimicrobiële resistentie (AMR) als één van de tien belangrijkste wereldwijde bedreigingen voor de volksgezondheid. Antimicrobiële resistentie is jaarlijks verantwoordelijk voor ongeveer 33 000 sterfgevallen en kost ongeveer 1,1 miljard euro voor de gezondheidszorgstelsels van de EU/EER-landen. 

• Opportuniteiten: Dit fenomeen creëert een constante behoefte aan nieuw onderzoek naar antibiotica en antimicrobiële stoffen. De wetenschap zal hierdoor voortdurend vooruit stuwen en verbeteren. 
• Gevaren: Wanneer bacteriën, virussen, schimmels en parasieten minder of helemaal niet reageren op medicijnen, zijn antibiotica en andere antimicrobiële middelen minder effectief en zijn infecties steeds moeilijker te behandelen. 

Biohacking is een zeer brede term voor verschillende activiteiten: van het volgen en optimaliseren van je eigen slaap, tot het veranderen van je biologie door het bloed van een ander in je aderen te pompen tot zelfs het injecteren van mensen met DNA. Voor dit risico wordt de scope beperkt tot de technologie CRISPR. Dit is een technologie voor het bewerken van genen die een grote omwenteling veroorzaakt in het biomedisch onderzoek. Toepassingen bij mensen worden eerder na 2030 verwacht. 

• Opportuniteiten: Biohacking kan fouten in het genoom corrigeren en genen in cellen en organismen manipuleren, bijvoorbeeld om een ziekte of gevoeligheid voor een ziekte te corrigeren.  
• Gevaren: Er is nog wetenschappelijk onderzoek nodig naar de effecten van het wijzigen van genen. Daarnaast is er ook de ethische kwestie tot waar de wetenschap hierin kan gaan. Biohacking kan bijvoorbeeld ook worden gebruikt om de lichaamsbouw of vaardigheden van een persoon aan te passen. 

5G is de 5e generatie mobiele netwerken en een evolutie van de huidige 4G-netwerken.

• Opportuniteiten: 5G zal vrijwel alomtegenwoordige, ultrahoge bandbreedte (ultrasnel delen van gegevens) en connectiviteit met lage latentie (bijna real time netwerkresponsiviteit) bieden, niet alleen voor individuele gebruikers, maar ook voor een reeks vitale maatschappelijke en economische diensten.  
• Gevaren: 5G kan tal van nieuwe beveiligingsuitdagingen met zich meebrengen: 
  • Lokale of wereldwijde verstoring  
  • Spionage van dataverkeer/gegevens 
  • Wijziging of omleiding van het dataverkeer/de gegevens  
  • Vernietiging of wijziging van andere digitale infrastructuren of informatiesystemen.  

Deze uitdagingen in combinatie met een grotere afhankelijkheid van 5G-netwerken voor economische en maatschappelijke functies, kunnen mogelijk negatieve gevolgen hebben. 

Artificieel intelligentie-systeem is een machinesysteem dat zelfstandig kan werken, zich kan aanpassen, en op basis van input voorspellingen, inhoud, aanbevelingen of beslissingen genereert. AI is een verzameling technologieën die gegevens, algoritmen en rekenkracht combineren.

• Opportuniteiten: AI kan allerlei voordelen bieden voor individuen en diensten. Het kan bijvoorbeeld helpen bij het detecteren en bestrijden van een aantal risico’s zoals cyberaanvallen, desinformatie en uitbuiting van zwakke plekken in systemen.  
• Gevaren: AI kan worden gebruikt om cyberaanvallen uit te voeren, desinformatie te verspreiden, aan inmenging te doen, kwetsbaarheden in diensten uit te buiten, enzovoort.  

Een blockchain is net als een notitieboek, maar dan met computers. Elke pagina in het notitieblok is een "blok" en wanneer er een pagina wordt ingevuld, start er een nieuwe pagina die gekoppeld wordt aan de vorige pagina, waardoor een "keten" van pagina's ontstaat. Cryptocurrency is een toepassing die is gebaseerd op blockchain. De munten worden verhandeld tussen investeerders, maar er is geen centrale autoriteit die de munten beheert.  

• Opportuniteiten: Cryptovaluta worden vaak gebruikt voor internationale geldtransfers, bijvoorbeeld van emigranten naar hun familie thuis, omdat de uitwisselingen bijna onmiddellijk gebeuren en de kosten laag zijn. Bovendien is de toepassing erg transparant en kan er gemakkelijk gehandeld worden tussen verschillende partijen. 
• Gevaren: Sommige mensen, zoals criminelen, gebruiken cryptovaluta om het moeilijk of zelfs bijna onmogelijk te maken om hun activiteiten te traceren. Investeringen in Crypto-valuta zijn ook vaak het voorwendsel voor verschillende zwendelpraktijken. 

Het Internet of Things (IoT) verwijst naar een uitgebreid netwerk van apparaten die zijn uitgerust met sensoren en software, waardoor er sneller en eenvoudiger gegevens kunnen worden verzameld en worden uitgewisseld. IoT voegt als het ware de fysieke en digitale wereld samen, waardoor je objecten op afstand kun detecteren of besturen. 

• Opportuniteiten: IoT biedt veel mogelijkheden in de industrie via efficiëntiewinsten, de landbouw via het slim beheren van verschillende middelen, maar ook voor privégebruik, bijvoorbeeld via slimme huizen, smartwatches en auto’s. 
• Gevaren: Meer verbonden apparaten betekent meer digitale beveiligingsproblemen, zoals verouderde software, gebrek aan cyberbeveiliging of storingen van apparaten, meer kans op verkeerde configuratie en meer ingangspunten voor aanvallers.  

Quantum computing is een technologie die gebruik maakt van zogenaamde kwantumberekeningen. Deze computers kunnen razendsnel aartsmoeilijke berekeningen uitvoeren waardoor zij in staat zijn om de huidige generatie computers te overstijgen. De technologie is momenteel nog in volle ontwikkeling. 

• Opportuniteiten: Quantum computing stelt ons in staat om mathematische problemen aan te pakken die zelfs de krachtigste klassieke supercomputers nooit zouden kunnen oplossen. 
• Gevaren: Veel cyberbeveiligingspijlers draaien om encryptie en kwantumcomputing kan deze encryptie breken. Dit kan een groot risico zijn voor de digitale veiligheid van onze samenleving. Onze cyberbeveiliging zal zich hieraan moeten aanpassen en de uitdaging zal zijn om de post-kwantum cryptografie te ontwikkelen en in te zetten.  

De energietransitie is de transformatie van de wereldwijde energiemix van fossiele naar koolstofvrije energiebronnen in de tweede helft van deze eeuw. Het maakt deel uit van de aanpak van de klimaatverandering om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C. 

• Opportuniteiten: De elektrificatie van de economie, een gevolg van de energietransitie, vermindert onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.
• Gevaren: De gevolgen van een verandering in de energievoorziening zijn talrijk: verschuivingen in de energieprijzen, EU- en internationale politiek, ecologische risico’s, maar ook nieuwe technologische risico’s, risico’s voor de energievoorziening en het beheer van grondstoffen (inclusief potentiële conflicten) en financiële stabiliteit.  

Systeem interdependentie ontstaat wanneer twee entiteiten onderling afhankelijk van elkaar worden. 

• Opportuniteiten: Onderlinge afhankelijkheden stimuleren samenwerking en synergie tussen belanghebbenden. Ze bieden tal van voordelen die bijdragen aan de efficiëntie, weerbaarheid en innovatie van economische en maatschappelijke systemen door specialisatie.  
• Gevaren: De verstoring van één infrastructuur kan zich via de digitale of fysieke verbindingen verspreiden naar alle infrastructuren van het systeem, waardoor cascade- en escalatieverstoringen ontstaan die kunnen uitgroeien tot een crisis.  

Polarisatie is een proces waarbij groepen in de samenleving tegenstanders worden. Het ontstaat wanneer er een scherpe psychologische scheiding is tussen ‘ons’ en ‘hen’ denken. Dit kan leiden tot vooroordelen, haatzaaiende taal en zelfs haatmisdrijven.

• Opportuniteiten: Partijpolitiek, activisme en meningsverschillen kunnen leiden tot conflicten en polarisatie (in de vorm van afstand tussen verschillende standpunten of overtuigingen). Als deze een constructieve plaats krijgen en niet tot vijandigheid leiden, is dat onderdeel van de democratie.  
• Gevaren: Als groepen elkaar niet mogen of vijandig tegenover elkaar staan, kunnen spanningen tussen groepen schadelijk en bedreigend worden en komt de samenleving onder druk te staan. Een sterk verdeelde gemeenschap met vijandelijkheden tussen groepen en een sterk ‘wij versus zij’-denken is de ideale voedingsbodem voor radicalisering. In extreme gevallen kan dit zelfs leiden tot geweld.  

De uitholling van privacy is het proces waarbij persoonlijke privacy afneemt door technologische vooruitgang en een verhoogd toezicht. Dit leidt tot een grootschalige verzameling en analyse van persoonsgegevens door bedrijven en overheden, het gebruik van trackingapparatuur en -software, en een vervagende grens tussen publieke en privéruimtes. Als gevolg hiervan worden onze acties, voorkeuren en locaties steeds transparanter en toegankelijker voor anderen. Dit kan resulteren in een verlies van controle over onze persoonlijke informatie en een verminderd vermogen om aspecten van ons leven privé te houden.

• Opportuniteiten: Mensen hebben onbewust afstand gedaan van hun privacy, wat het leven in de maatschappij aanzienlijk vergemakkelijkt, bijvoorbeeld voor wat betreft nationale veiligheid, gezondheidszorg, transparantie en online diensten. Persoonlijke gegevens zijn ook voor onderzoekers een belangrijke bron voor wetenschappelijk onderzoek.  
• Gevaren: Het risico is rechtstreeks gekoppeld aan de mate van toegang tot persoonsgegevens die een kwaadwillige actor zou hebben en de massa’s gegevens die hij kan exploiteren voor andere doeleinden. Dit leidt tot gevaar voor misbruik (met inbegrip van maar niet beperkt tot identiteitsdiefstal en fraude, bewaking en tracering, manipulatie en beïnvloeding, discriminatie en uitsluiting).