Informatie-operaties

• Informeer je over wat desinformatie precies is en hoe het in zijn werk gaat. 
• Op onze pagina Hoe werkt desinformatie? vind je meer info over de diverse beïnvloedingstechnieken die vaak worden ingezet. 
• Wil je nog meer lezen over desinformatie, dan kan je terecht op de volgende sites:
  • Mediawijs
  • BENEDMO
  • Hannah Arendt Instituut
  • Mediawijsheid.nl 
  • isdatechtzo.nl 
• Speel de serious game Harmony Square van DROG en Tilt Studio en maak op een interactieve manier kennis met manipulatietechnieken door je in de positie te plaatsen van verspreider van desinformatie.

Wees kritisch over de informatie die je leest. Je kan desinformatie herkennen door jezelf een aantal vragen te stellen en op een aantal zaken te letten: 

• Wie is de auteur, maker of verspreider van het bericht? 
  • Ga na wie het bericht heeft geschreven en zoek online meer informatie op over deze persoon of organisatie. Vind je niets terug over deze persoon of organisatie, dan is de kans groot dat deze niet bestaat en is de informatie onbetrouwbaar. Op websites vind je vaak meer informatie over de makers en het doel via de pagina “over ons” of “disclaimer”.
• Is de informatie in het bericht waarheidsgetrouw? 
  • Worden er bronnen vermeld? Zijn deze geloofwaardig en betrouwbaar? Is er geen link naar de bron? Gebruik dan een zoekmachine om op te zoeken of de bron te vinden is.
• Met welk doel is het bericht gemaakt of verspreid? 
  • Bedenk waarom het bericht is gemaakt en hoe de makers wellicht willen dat je gaat denken of je gaat gedragen na het lezen ervan. Uit de toon en verwoording van een bericht kan je soms al afleiden wat de makers willen bereiken. Het doel kan bijvoorbeeld zijn om je mening over iets te veranderen, om een extreme reactie uit te lokken, of zelfs om geld te verdienen door veel mensen op de link te laten klikken - dit soort artikelen wordt vaak click bait genoemd.
• Lees verder dan de titel.
  • Vaak worden zeer overdreven of misleidende titels gebruikt om de aandacht te trekken, emoties uit te lokken of lezers naar een pagina te lokken. 
• Raadpleeg meerdere bronnen.
  • Ben je niet helemaal zeker of een bepaald bericht of artikel wel klopt? Ga dan ook eens bij andere betrouwbare (nieuws)bronnen zoeken. Vind je daar dezelfde informatie, dan is de kans groot dat de informatie juist is. 
• Check wanneer een bepaald bericht of artikel is geschreven en wanneer het is gedeeld.
  • Soms worden oude nieuwsberichten op sociale media gedeeld, hetzij per ongeluk, hetzij om het te laten lijken alsof er onlangs iets is gebeurd. Kan je geen datum van publicatie terugvinden, ga dan eens kijken bij andere bronnen, (websites of accounts) om te zien of zij deze informatie ook gedeeld hebben. 
• Ga zelf factchecken.
  • Soms worden foto’s of video uit hun verband of context gehaald. Door de foto in een zoekmachine te plaatsen kan je de werkelijke context van de foto achterhalen. Lees meer tips over hoe je kan factchecken op deze pagina. 
• Wees kritisch over de vorm.
  • Staat het artikel vol met spelfouten en uitroeptekens of staat een groot deel van de titel in hoofdletters? Dan is de kans groot dat je te maken hebt met desinformatie.

Ga na of je te maken hebt met een social media bot of nepprofiel. Deze kan je op een aantal manieren herkennen: 

• Bekijk de activiteit van het profiel: bots zijn vaak veel actiever dan een gemiddelde sociale-mediagebruiker. Ze plaatsen meer berichten dan een mens kan, en vaak op vreemde uren zoals ’s nachts.
• Controleer de profielgegevens: 
  • Nepaccounts hebben meestal maar heel weinig beschikbare informatie op het profiel.
  • Nepaccounts hebben vaak geen profielfoto. Als ze die wel hebben, is het misschien een voor de hand liggende stockafbeelding, een heel aantrekkelijke foto of net een algemene foto van bijvoorbeeld een landschap of dier. Als je vermoedt dat de profielfoto nep is, kun je altijd omgekeerd zoeken op de afbeelding. Komt de foto op meerdere profielen voor? Dan is de kans groot dat het om een bot gaat.
  • Accountnamen van bots bevatten vaak een heleboel willekeurige getallen.
• Controleer het aantal volgers: nepaccounts hebben meestal heel weinig volgers, maar volgen zelf heel veel andere profielen. 
• Bekijk de inhoud van de berichten kritisch: 
  • Bots zijn geen mensen maar computers en hebben dus moeite met menselijke taal. Dit kan leiden tot een vreemde zinsopbouw.
  • Naast het feit dat social bots vaak haatdragende, polariserende berichten verspreiden, zullen ze bovendien ook regelmatig dezelfde woorden of reacties gebruiken en geobsedeerd zijn door één specifiek onderwerp (in lijn met hun doel). 
• Kijk uit voor overmatig gebruik van hashtags.
  • Nepaccounts zullen meestal veel verschillende hashtags gebruiken in hun berichten. 

• Ben je nog steeds niet zeker of de informatie wel correct en betrouwbaar is? Verspreid de informatie of het bericht dan zeker niet verder. 
• Ben je zeker dat je met desinformatie te maken hebt? Dan kan je dit melden aan EDMO BELUX. 
• Ben je een nepaccount of social media bot tegengekomen? 
  • Reageer dan niet op de berichten/posts en verspreid ze zeker niet verder.
  • Rapporteer dit account op het sociale mediaplatform in kwestie. Dit kan bij bijvoorbeeld Facebook, Instagram en X door naar het profiel te gaan en bovenin op de drie puntjes te klikken. Daar zie je “rapporteer account” staan.