Ziekten en plagen bij landbouwgewassen
Een ziekte die belangrijke gewassen aantast, kan leiden tot minder voedselproductie en de keuze in voedsel beperken.
Oorzaken en gevolgen
Oorzaken
Wat kan jij doen?
Om deze risico’s te verminderen, zijn er praktische maatregelen die telers en landbouwprofessionals kunnen nemen.
VOOR
- Kies voor ziekteresistente rassen om het risico op infecties te verkleinen.
- Vermijd monocultuur door gewasrotatie en diversificatie toe te passen. Dit helpt de opbouw van plagen en ziekten te verminderen.
- Controleer plantmateriaal grondig op tekenen van ziekte of plagen vooraleer deze te gebruiken.
TIJDENS
- Controleer je planten regelmatig op symptomen van ziekten en plagen. Heb je een vermoeden dat je gewas met een bepaalde ziekte of plaag is besmet? In Vlaanderen kan je een staal voor onderzoek insturen naar het Diagnosecentrum voor Planten (DCP).
- Voor bepaalde ziekteverwekkers geldt een meldingsplicht. Die moet je melden aan het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV).
- Zijn je planten besmet met een ziekte of plaag? Gebruik dan de juiste bestrijdingsmiddelen volgens de toegelaten voorwaarden, afhankelijk van de specifieke ziekte of plaag. Meer informatie over geschikte beheers- of bestrijdingstechnieken.
NA
- Verwijder en vernietig aangetaste plantenresten om verspreiding te voorkomen.
- Pas gewasrotatie toe in je volgende teelt om het risico op herhaling van plagen en ziekten te minimaliseren.
- Meld verdachte plagen en ziekten aan de bevoegde instanties (zoals het FAVV), voor een gepaste opvolging en maatregelen.
Impact en waarschijnlijkheid
De cijfers voor waarschijnlijkheid en impact beschrijven een ziekte of plaag bij landbouwgewassen van een grootschalige omvang. De BNRA omschrijft zo’n scenario in theorie als:
- Een zeer besmettelijke en gemakkelijk te verspreiden ziekte of plaag tast voedselbronnen van groot nationaal of Europees belang aan.
- Verschillende soorten gewassen worden getroffen.
- Er is een mogelijke behandeling, maar deze is in beperkte mate beschikbaar.
Hoe moet je deze resultaten lezen?
Binnen de BNRA beoordeelden experten steeds 3 scenario’s per risico: aanzienlijk, grootschalig of extreem. Op iedere pagina vind je de resultaten van het scenario waarvoor de score van waarschijnlijkheid x impact het grootst is. Dit betekent niet dat dit scenario zo zal plaatsvinden of het meest waarschijnlijk is. Lees hier meer over hoe je de resultaten correct interpreteert.
Waarschijnlijkheid
Gemiddeld
Impact op de mens
Gemiddeld
Impact op de maatschappij
Gemiddeld
Impact op het milieu
Geen impact
Financiële impact
Laag
Wat doen overheden?
Wetgeving en beleid rond plantenbescherming is geharmoniseerd voor de hele Europese Unie. Voor elk schadelijk organisme (insecten, bacteriën, schimmels, virussen...) zijn bepaalde voorzorgs- en bestrijdingsmaatregelen vastgelegd die lidstaten kunnen nemen, zoals het vernietigen van besmette planten.
In België is DG Dier, Plant en Voeding van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu verantwoordelijk voor het vastleggen van de wettelijke basis voor deze maatregelen. Zo zal deze dienst informatie verzamelen, specifieke wetgeving opstellen, beschermde gebieden erkennen, het internationaal fytosanitair beleid voorbereiden, coördineren en opvolgen, …
Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) controleert op het terrein of deze wetgeving wordt nageleefd, bijvoorbeeld op strategische invoerpunten en in de Belgische productie en handel. Het neemt de bestrijdingsmaatregelen, wanneer dergelijke ziekteverwekkers worden geïdentificeerd.
Het Diagnosecentrum voor Planten (DCP) dat deel uitmaakt van het Vlaams Instituut voor Landbouw, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) en het Waals Centrum voor Agronomisch Onderzoek (CRA-W) zijn de Nationale Referentielaboratoria voor Plantengezondheid en onderzoeken planten en plantaardige producten op de aanwezigheid van plantschadelijke organismen. Deze laboratoria staan ten dienste van telers, voorlichters, particulieren, onderzoekscentra en overheidsdiensten.