Verslag van de oefening IRE 2014

Crisisbeheer
OefeningenNucleair
De oefening van 4 december 2014 werd gevolgd door een lang debriefingproces, waarbij de feedback van alle betrokken actoren werd geanalyseerd. De conclusies van deze oefening zullen in aanmerking worden genomen bij de lopende actualisering van het nieuwe nationaal nucleair noodplan.
IRE Fleurus

Na het radiologisch incident dat in augustus 2008 heeft plaatsgevonden bij het IRE, werd door de verschillende betrokken overheden en partners een actieplan opgesteld met als enige doel om de informatie aan en de veiligheid van de bevolking ten overstaan van het radiologisch risico te verbeteren.

Dit actieplan wordt opgevolgd door een « Directiecomité » dat is samengesteld uit de beleidsverantwoordelijken (of hun daartoe speciaal gemandateerde vertegenwoordigers) van de voornaamste partneroverheden die zijn betrokken bij het nucleair noodplan: de minister van Binnenlandse Zaken (AD Crisiscentrum en AD Civiele Veiligheid), de gouverneur van de provincie Henegouwen, de burgemeesters van Fleurus en van Farciennes, het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle, Bel V (controle-instelling, filiaal van het FANC), evenals het Instituut voor Radio-Elementen (IRE).

De oefening die werd georganiseerd op 4 december 2014 maakte deel uit van dit actieplan, teneinde met name de geboekte vooruitgang te testen.

Oefening van 4/12/2014: een reflexfase voor onmiddellijke acties

Het scenario dat op 4 december werd getest had betrekking op een radiologische noodsituatie die het opstarten van de zogenaamde « reflexfase » van het nationaal nucleair noodplan vereiste.

In een dergelijk scenario van een radiologisch incident met snelle ontwikkeling moet de gouverneur van de provincie Henegouwen onmiddellijk, zonder te wachten op een specifieke evaluatie van de situatie door de experts, een aantal concrete acties inzake de bescherming van de bevolking toepassen en dit in afwachting van de vergadering van de crisiscellen op federaal niveau en van een meer volledige evaluatie van de situatie.

Concreet gaat het om beschermingsacties die voorafgaand werden bepaald in het noodplan: de alarmering, (laten) schuilen en (laten) luisteren naar de media van de bevolking in een vooraf bepaalde reflexzone (cirkelvormige zone van 1.150 meter rondom de site van het IRE).

Tijdens deze oefening heeft de voorbereiding van eenvoudige en operationele procedures voor de alarmerings- en informatiekanalen (zoals CRISIS ALERT , BE-ALERT en het contact-crisis center) concreet vruchten afgeworpen: de gouverneur heeft snel en efficiënt de nuttige aanbevelingen in de reflexfase kunnen meedelen, hetgeen het klaarblijkelijke belang van deze crisiscommunicatietools aantoont.

Debriefing van de oefening: een professioneel proces voor een uitgebalanceerde analyse

De oefening werd gevolgd door een lang debriefingproces. De aandachtspunten en verbeteringsacties van alle deelnemende instanties werden verzameld, geanalyseerd en gecompileerd om hieruit een globale evaluatie te halen. Dit globaal verslag werd voorgelegd en besproken tijdens een debriefingvergadering waarop alle actoren van het nucleair noodplan betrokken bij de site van het IRE aanwezig waren.

Bij wijze van conclusies, werd een zeer gedetailleerd debriefingverslag opgesteld waarin, naast de zeer positieve vastgestelde vooruitgang, een aantal verbeterpunten werden opgeworpen. Deze laatsten hebben zowel betrekking op de methodologie van de oefening als op de operationalisering van de beschermingsacties, de onontbeerlijke versterkte opleiding van alle betrokken actoren en de voortdurende actualisering van de noodplannen en -procedures.

Dit verslag heeft als doel om een samenvatting te maken van de conclusies van de oefening door de voornaamste vaststellingen en de geplande verbeteringsacties te vermelden. Deze zullen met name in aanmerking worden genomen bij de lopende actualisering van het nieuwe nationaal nucleair noodplan dat is voorzien voor 2016.

Voortgang in de nucleaire noodplanning en het nucleaire crisisbeheer

Deze oefening heeft het mogelijk gemaakt om nieuwe procedures en crisisbeheertools te testen. Tijdens de debriefing werden voortgang en goede praktijken benadrukt, zoals bijvoorbeeld:

  • In voorbereiding op de oefening werden in juni 2014 uitsluitend oefeningen inzake alarmering georganiseerd met het 100-centrum en er kon ook een voorafgaande opleiding worden gegeven voor de betrokken operators: op die manier konden deze actoren, die onontbeerlijk zijn in de eerste minuten van de alarmering, zich de procedures op dit gebied opnieuw eigen maken. 
  • Het beveiligde webplatform, dat het mogelijk maakt om de adviezen van de radiologische experts te visualiseren voor de Beheerscel voor een weloverwogen besluitvorming, heeft zijn efficiëntie en gebruiksvriendelijkheid aangetoond (tijdens de oefening heeft de technisch operator bijvoorbeeld het initiatief kunnen nemen tot een beschermingsactie op vraag van de Beheerscel, zonder voorafgaand advies van de Evaluatiecel, hetgeen aanvankelijk niet voorzien werd in de procedures, informatiestromen en beslissingen).
  • Het beheer van deze gesimuleerde noodsituatie heeft een globale en geïntegreerde aanpak van een realistische problematiek genoten, overlegd tussen de verschillende beleidsniveaus (burgemeester, gouverneur, minister van Binnenlandse Zaken) en de operationele disciplines (nood- en interventiediensten). Door deze weg te volgen en door het overleg en de samenwerking tussen alle betrokken actoren te bevorderen, blijken de beslissingen die worden genomen voor de bescherming van de bevolking het meest efficiënt en operationeel.
  • De aanwezigheid van een verbindingsambtenaar van de gouverneur bij het nationaal Crisiscentrum, binnen de Beheerscel, is een goede praktijk die (in de mate van het mogelijke) herhaald en gesystematiseerd moet worden: zowel de informatiestroom als de samenwerking tussen deze voornaamste actoren hebben hier baat bij.
  • Dankzij een goede samenwerking tussen alle bevoegdheidsniveaus, maakt de systematische verspreiding van de nationale mededelingen via de lokale informatiekanalen (websites, sociale media, perscontacten) een redundantie en een versterking van de boodschappen mogelijk (met als vaststelling met name voor het IRE dat de actualisering van hun website moet worden herzien om eenvoudig, snel en efficiënt te kunnen gebeuren).

Vijf krachtlijnen uit de oefening

Om bij te dragen aan de voortdurende verbetering van de noodplannen en van de procedures van alle actoren die betrokken zijn bij het nationaal nucleair noodplan, worden dus specifieke verbeteringsacties voorzien door de overheden voor elk van de aandachtspunten die werden opgeworpen in de conclusies van de oefening. Deze zullen in aanmerking worden genomen in het kader van de actualisering van het nationaal nucleair noodplan voorzien voor 2016.


Naar aanleiding van deze oefening in het bijzonder, worden vijf krachtlijnen naar voren gebracht:

1. Plannen en procedures aangepast aan de geboekte vooruitgang
Zowel het bijzonder provinciaal rampenplan voor hulpverlening voor de site van het IRE als de monodisciplinaire interventieplannen met betrekking tot de opdrachten van de federale en lokale politie, evenals van de brandweer, zullen geactualiseerd worden door met name de conclusies van de specifieke werkgroepen te integreren.
 
2. Een globale post-incidentele beheerstrategie van een radiologisch incident
Er zal een denkoefening worden gevoerd met name over de thema’s onthaal, radiologische sortering en decontaminatie van de personen, goederen en zones die zijn betrokken bij een radiologisch incident in het kader van een globale strategie ter zake. 

3. Regelmatige informatie aan / opleiding van alle actoren van het nationaal nucleair noodplan
Om zich de vooruitgang en ontwikkelingen van de nucleaire noodplanning en het nucleair crisisbeheer uit de verschillende werkgroepen van experts op alle bevoegdheidsniveaus zo goed mogelijk eigen te maken, moeten regelmatige opleidingen worden nagestreefd voor alle actoren (nationaal, provinciaal en lokaal) van het nationaal nucleair noodplan.

4. Operationele tools en infrastructuren 24u/7d ten dienste van het moderne crisisbeheer
De technische tools evenals de praktische infrastructuren van de crisiscellen behouden en versterken, op alle niveaus (nationaal, provinciaal, gemeentelijk, op het terrein of op de site), is noodzakelijk zodat zij meewerken aan een optimaal beheer van de crisissen. De nieuwe technologische middelen moeten algemeen verbreid en uitgebreid worden voor een betere samenwerking en een beter overleg tussen alle betrokken actoren.

5. Systematische oefeningen voor een professionele feedback
Elke betrokken overheid en elke betrokken dienst moet de tijd en het personeel vrijmaken dat nodig is voor de organisatie en de optimale voorbereiding van de oefeningen en van de voorbereidende documenten (zoals het oefenscenario en de invoegingen ervan) zodat deze vroeger kunnen worden afgeleverd aan de deelnemers die, geïnformeerd en opgeleid, hun praktijken zullen professionaliseren dankzij de oefeningen.

Het beknopt verslag (momenteel enkel beschikbaar in het Frans) kan hieronder worden gedownload.