Gevolgen van stroompanne

Electriciteit
Crisisbeheer
Door een sterke afhankelijkheid van elektriciteit, kan iedereen de gevolgen van een stroomonderbreking snel voelen, zowel thuis, als op het werk en in het openbaar.

Reeds enkele jaren geleden identificeerde het Crisiscentrum een stroomonderbreking als een mogelijk risico. Het uitgangspunt was een plotse stroomonderbreking van 24 uur of meer. Denken we maar aan de kortsluiting in de regio Doornik in maart 2012 waarbij meer dan 100.000 gezinnen een hele dag zonder stroom zaten.

Om een schets te krijgen van een mogelijke stroomuitval en haar bijgaande socio-economische impact is informatie ingewonnen bij de netwerkbeheerders en diverse socio-economische sectoren. Uit deze gedetailleerde analyse is een aangepast noodplan voor een eventuele stroomonderbreking voortgevloeid.

Het is een uitdaging om een antwoord te bieden op de directe gevolgen van een stroomonderbreking, waarbij veiligheid en zorg van hulpbehoevenden een prioriteit blijven. Het anticiperen op mogelijke bijkomende risico-effecten, zoals bv. overstromingen door het uitvallen van pompinstallaties, en deze risico’s trachten te vermijden, zal eveneens een aandachtspunt zijn. 

In geval van een stroomschaarste, kan in tegenstelling tot een plotse stroomonderbreking, vooraf sterker ingezet worden op de voorbereiding en de informatiedeling. Dat maakt dat de gevolgen beter kunnen opgevangen worden.

Indien u de nodige voorbereidingen treft en vooraf stroom probeert te besparen, kan u zonder grote problemen een periode van eventuele afschakeling overbruggen.

Stroomonderbreking en haar gevolgen

Het crisiscentrum maakte een duidelijke analyse en won aan heel wat informatie bij de verschillende betrokken bevoegdheden.

Het wegvallen van de stroomvoorziening zal een zekere verstoring creëren, doordat apparatuur en infrastructuur onverwachts zal uitvallen.

Indien een onderbreking van de elektriciteitsbevoorrading in een grote regio plaatsvindt, kunnen er zich verschillende situaties voordoen:

• Personen die vastzitten in liften, achter gesloten deuren,…
• verkeersongevallen en opstoppingen door het uitvallen van de verkeersinfrastructuur, het automatisch sluiten van slagbomen,…
• een overbelasting van de hulpcentrales 100 en 112.

Na een tweetal uren zullen deze gevolgen geleidelijk aan afnemen, doordat de eerste noden zo snel als mogelijk verholpen zullen worden.

Naarmate de stroomonderbreking langer duurt en door allerlei onderlinge afhankelijkheden, kan het maatschappelijk leven steeds meer verstoord geraken. De duur van de onderbreking is van grote invloed op de maatschappelijke gevolgen van een grootschalige stroomonderbreking.

Bij het uitvallen van de stroom voor een langdurige periode, kunnen domino-effecten plaatsvinden in de verschillende socio-economische sectoren. De beschikbare noodvoorzieningen laten toe om een periode van 2 uur tot meerdere dagen te overbruggen. Dit betekent evenwel dat vanaf een periode van 2 à 4 uur zonder stroom de gevolgen zich stapsgewijs kunnen laten gevoelen.

 

Welke gevolgen bestaan er voor de bevolking?

Voor de meeste onder ons is het een haalbare kaart om een periode van enkele uren zonder stroom te overbruggen. Dit neemt niet weg dat u zich ervan bewust moet zijn dat alledaagse functies zullen wegvallen.
Er kunnen zich verschillende situaties voordoen bij het uitvallen van de elektriciteit.

• De vaste telefonie zal niet meer werken, net als de mobiele telefonie die stapsgewijs zal uitvallen;
• De verlichting zal ook niet werken;
• Elektrische apparatuur zoals frigo’s, diepvriezers, televisie, computers,… zullen niet functioneren;
• Het opladen van elektrische apparatuur zal onmogelijk zijn;
• Verwarmingsketels vallen uit;
• Liften en automatische garagepoorten zullen niet werken;
• Pompinstallaties om overstromingen te vermijden, zullen uitvallen;
• Verminderde druk op het leidingwater;
• …

 

Welke gevolgen bestaan er voor de openbare orde?

Niet alleen thuis, maar ook in de openbare omgeving zullen de gevolgen van de stroomonderbreking sterk voelbaar zijn.

Wat kan er gebeuren als u tijdens een stroomonderbreking buitenshuis bent?

• Tankstations zullen niet werken in de betrokken regio;
• Slagbomen van treinoverwegen worden uit veiligheid gesloten;
• Straatverlichting, verkeerslichten, etc. zullen uitvallen;
• Trein-, tram- en metroverkeer kan stranden;
• Het telefonienetwerk en de hulpcentrales 100 en 112 kunnen overbelast geraken;
• Geldautomaten zullen niet werken.

De mobiliteit zal vrij snel hinder ondervinden en de kans op meer ongevallen en verkeerschaos is dan ook reëel. Toch zal het crisiscentrum voor een nauwe samenwerking met diensten van gouverneurs, burgemeesters, federale en regionale overheden, bedrijfsfederaties, etc. zorgen, om zoveel mogelijk te anticiperen op potentiële gevolgen en om preventieve acties te ondernemen.

De impact per sector

Verkeer
Het wegverkeer zal snel ernstig verstoord geraken door het uitvallen van straat- en verkeerslichten, het sluiten van slagbomen en een verhoging van het aantal ongevallen. Ook het trein-, tram- en metroverkeer kan stilvallen.


Geldwezen
Belangrijke processen en data binnen de financiële sector zijn beveiligd tegen een stroomonderbreking van lange duur. Geldautom aten zullen echter niet meer werken, en evenmin betaalautomaten in winkels.


Telefonie en dataverkeer
Na één tot vier uur vanaf de onderbreking, kunnen de GSM-netwerken geleidelijk aan uitvallen.
Wie digitaal telefoneert, zal echter geen gebruik meer kunnen maken van telefonie of internet.

De backbones – ook wel de ruggengraat van de digitale communicatie genoemd – blijven echter wel functioneren, waardoor de datacommunicatie en digitale telefonie van professionele klanten gegarandeerd blijft.


Media
De media hebben de nodige maatregelen genomen om te kunnen uitzenden. Maar radio en TV zullen echter thuis niet bekeken kunnen worden, tenzij via radio op batterijen, opwindbare radio of de autoradio.


Watervoorziening
Afhankelijk van uw geografische situatie, kan al vrij snel een drukvermindering in de leidingen merkbaar zijn. Pas indien een stroomonderbreking meerdere uren aanhoudt of bij sommige hoger gelegen gebieden, kan eventueel de watervoorziening stilvallen.

In sommige lager gelegen gebieden kunnen, bij het uitvallen van de pompen en bij hevig regenweer, overstromingen optreden. Het rioolwater wordt tot aan de oppervlakte geloosd, met onhygiënische omstandigheden tot gevolg.


Gasbevoorrading
Een grootschalige en langdurige stroomonderbreking zal geen impact hebben op de bevoorrading van aardgas of de veiligheid van haar infrastructuur. Het gebruik van aardgas zal echter enkel mogelijk zijn indien het fornuis, de verbrandingsketel, etc. voor het eigen functioneren geen stroom nodig heeft of aangesloten is op een autonome stroombron.


Luchtverkeer
De luchthavens blijven operationeel en de veiligheid van het luchtruim zal verzekerd blijven. De capaciteit van vertrekkende en aankomende vliegtuigen van de Belgische internationale luchthavens kan na meerdere uren mogelijk verminderen.


Scheepvaart
De maritieme scheepvaart op de Belgische wateren zal niet meteen grote hinder ondervinden bij het uitschakelen van de elektriciteit. Bijna alle systemen van het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum en de Schelderadarketen zijn voorzien van noodstroomgeneratoren of andere uitrusting, om meerdere uren te overbruggen. Verder kan de scheepvaart op de binnenwateren ernstig verstoord zijn, door het stilvallen van bruggen en sluizen.

De maritieme havens kunnen bij een elektriciteitsonderbreking logistieke verstoring ondervinden. Het laden en lossen van ertsen en containers zal moeilijk zijn, net als het gebruik van de containerscanning.


Seveso-bedrijven
Vele Seveso-bedrijven beschikken over preventieve middelen indien hun apparatuur door een plotse of aangekondigde stroompanne niet meer functioneert. Bovendien bestaan er duidelijk structuren, zoals interne noodplannen, veiligheidsrapporten en –inspecties, etc. die het Seveso-risico verkleinen.


Landbouw
Voor de landbouwsector is een elektriciteitsbevoorrading noodzakelijk. Zonder stroom kunnen producten sneller bederven en kunnen dieren sterven, met grote economische en hygiënische gevolgen. Omwille van dit risico, hebben de grote bedrijven preventieve maatregelen genomen.

Te ondernemen acties rond stroomschaarste


In tegenstelling tot plotse stroomonderbrekingen, kan wel concreter gewerkt worden aan specifieke voorbereidingen en voorafgaande kennisgeving. Het crisiscentrum zorgt voor een nauwe samenwerking met diensten van gouverneurs, burgemeesters, federale en regionale overheden, bedrijfsfederaties etc. om zoveel mogelijk te anticiperen op potentiële gevolgen en om preventieve acties te ondernemen.

U kent ongetwijfeld ook iemand die in een potentieel afgeschakelbare zone woont. In tijden van crisis is solidariteit belangrijk en alle beetjes zullen helpen door hier en daar wat minder stroom te verbruiken. Ook u kan er dus voor zorgen om de gevolgen van een stroomonderbreking door schaarste in te perken en uw familie of kennissen misschien te sparen van een afschakeling.